dawniej i dziś - - - Ciekawostki z Mazur - - - Lokalne Ogłoszenia - - - - - - - - - Opowiadania o ludziach, miejscach i codziennym życiu
Search:     Advanced search
print  Drukuj
Showing: 1-24 of 24  
Słowniczek
A
B
C
D
E
F
G
K
M
N
P
R
S
Z
Wszystko

  • A
  • Słownik Mazurski

    abo - albo
    aby - tylko, jedynie
    adyć - przecież
    ajntop, ańtop - posiłek jednogarnkowy
    ajwoj - tu
    ambona - platforma myśliwska do obserwacji zwierzyny
    amnieli - aniołowie
    ancug - ubranie
    ancusek - ubranie dla chłopca
    any - jak (przysłowie: bazy sie any zaba - nadyma się jak żaba)
    apfelkuch - jabłecznik
    asza - popiół
    azazem - czyż (pytanie: azazem nie była - czyż nie byłam?)



  • B
  • Słownik Mazurski

    bacherek - kufel
    bachor - dzieciak
    bacyć, baczyć - pamiętać
    bałka - belka
    bałek,bałki (rodz. męski) - belka
    bala - piłka (do gry)
    balja - balia
    bana - dworzec kolejowy, pociąg
    banie - dynie
    barć - ul pszczół w drzewie
    barłóg - nędzne posłanie
    bary - plecy
    bar-zo - bardzo
    bata - łódź
    batog - bat
    bażyć się - nadymać się, mieć ochotę
    bebech - brzuch
    bedki - grzyby nieprawdziwe (bedłki)
    bełch - brzuch
    bełk, bełcek - brzuch, brzuszek
    berklejdy - muzykanci
    bety - pościel (także osobiste drobiazgi, rzeczy; np. leżeć w betach)
    bez - przez
    bez wsego wątpienia - niewątpliwie
    białka, bziałka - niewiasta, żona
    bialica - kobieta
    bigiel - wieszak
    biwaty - weselne żartobliwe uwagi, często wierszowane
    bleceć - beczeć
    bleje - leszcze
    Błędne Góry - góry koło Nidzicy, zwane też "Majnagory", po niem. Irrberge
    boczyczki - trzewiki
    boić, bojeć - bać się
    bojowka - spódnica
    bojtel - tobołek, worek
    bombony - cukierki
    bony - fasola
    borgować - pożyczać
    boterfaska, poterfaska - maselnica
    brecha - łom
    bredy - zmyślenia, brednie
    breja, brejka - zacierka, zupa mączna
    brewerować - dokazywać
    bronak, brunak - koń maści brunatnej, kasztan
    brukować - potrzebować
    brutka - panna młoda
    brutkan - pan młody
    brutny taniec - taniec weselny panny młodej
    bryfkorz - listonosz
    bryle - okulary
    brytfana - panewka do pieczenia
    brznieć - brzmieć, grać
    brzydak - brzydal, osoba nie ładna
    bór - las
    buchta, buchtozisko - miejsce żerowania dzikich zwierząt, zwłaszcza dzików
    bukać - pukać
    buksy - spodnie
    buł - był
    bury - szary
    byksa - puszka
    byldowany - kształcony, uczony
    bziałka - niewiasta, żona
    bziały - biały


  • C
  • Słownik Mazurski

     cale - całkowicie, w całości
     cale nie - wcale nie, w ogóle nie, całkiem inaczej
     cary - czary
     cekata - czekacie
     cemkolwiek - czymkolwiek
     cepić, ocepsiny - oczepiny panny młodej
     cepsiec - czepek, nakrycie głowy dla mężatek
     carnina - czernina (zupa z krwi kaczek)
     cejtung, cejtunk, cejtunek - gazeta
     cerzenić się - rumienić się
     chezie - budynki w zagrodzie, zabudowania gospodarcze
     choinka - świerk, jodła (drzewko na Boże Narodzenie)
     chojka - sosna
     chojniak - młody las iglasty, zwykle sosnowy
     chojoki - drzewa
     chorągzia - chorągiew
     chorzeć (w odmianie: ja chorzeję) - chorować
     chrost - chrust
     chto - kto
     chtóren, chtórny - który
     chudźko - szybko
     chwalba - chwalenie się
     cielisko - cielsko
     ciemiężyć - trapić
     ciskać - rzucać
     cłek, cłoziek - człowiek
     cny - zacny
     codzka - cedzidło do mleka
     co jęksego - co innego
     cołno - łódź
     cołnusek - łódka
     cug - pociąg
     cug - ciąg w kominku, w piecu
     cybula - cebula
     cygareta - papieros
     cyment - cement
     cytrona - cytryna
     czerstwy - krzepki
     czesność - cnotliwość, obyczajność
     czornina, cernina - zupa z krwi kaczek
     czorny, corny - brudny
     czorostwo - czary 
    --------------------------------
    ćma, ćmok - ciemność


  • D
  • Słownik Mazurski

    dać baczność - uważać, pilnować
    dać baczenie - uważać, pilnować
    dać gęby - pocałować
    dalnica - pole daleko od zagrody
    deka - duża narzuta, obrus
    dekielek - pokrywka do naczyń kuchennych
    dekowanie - krycie dachów
    demferkuchnia - pomieszczenie gospodarcze z parnikiem
    deszczek - deszczyk
    deptanie - okres godowy ptaków domowych (gęsi, kaczek)
    diabuł, dziabuł - diabeł
    dycht - zupełnie, całkowicie
    dobrota - dobroć
    doglądać - opiekować się kimś, pilnować
    doma - w domu
    dopsiec - dokuczyć
    dopsieru - dopiero
    dopsieruchno - dopiero co
    dómb, w dembzie - dąb, w dębie
    dóra - dziura
    dorzeniały - dojrzały
    dorzenieć - dojrzewać
    drabnik - wóz drabiniasty
    drabki - drabinka
    drapaka - miotła (najczęściej z gałązek brzozowych)
    draszować - młócić
    drejsztul - zydel
    druzban - drużba weselny
    drygant - ogier
    dybać - czyhać
    dybzak - kieszeń
    dybzak - sito do przesiewania mąki
    dyle - podłoga
    dynko - dno, denko
    dyszlo - dyszel
    dubeltowy - podwójny
    duchota - zaduch
    durszlak, durchszlak - cedzak
    dusa - dusza
    dziatki - dzieci
    dział - część, udział
    dziczka - drzewo owocowe wyrosłe z nasienia
    dzieciaty - mający dzieci
    dzieciuch - dziecko
    dziewcak - dziewczyna
    dzieżka - gliniany dzbanek do przechowywania mleka; donica
    dziwować się - dziwić się
    dżożdżka - drzazga
    dźwierze - drzwi

  • E
  • Słownik Mazurski

    eno, jeno - tylko
    esce - jeszcze
    ewangelija - ewangelia
    ewanielie - ewangelie

  • F
  • Słownik Mazurski

    fafernuski - ciastko z tartych buraków w kształcie klusek
    fafernuski - także: pierniczki
    fana - patelnia
    fana - chorągiew
    fejny - ładny, dobry
    fejrować - bawić się, świętować
    felować - brakować
    feler - błąd
    fitać - łapać, chwytać
    flanca - rozsada, sadzonka
    flancować - sadzić rozsadę
    flince - naleśniki
    folgować - ustępować, ulżyć
    frasunek - kłopoty, zmartwienie
    frejlenka - panienka
    frenzle - frędzle
    frysztyk - śniadanie
    fura - wóz
    furać - fruwać
    futer - karma
    futrować - karmić

  • G
  • Glacjał,glacjalny,glacjały, glacjale - okresy lodowcowe, w których lód zajmował większe obszary
  • K
  • znaczenia słów i wyrażeń zaczynających sie na literę K
  • Kraina Wielkich Jezior Mazurskich
  •  obejmuje około 1730 km2, z czego na zbiorniki wodne przypada ponad 486 km2. Jest to najpiękniejsza część Mazur.
  • Krutynia
  • Królowa mazurskich rzek. Zaliczana jest do najpiękniejszych szlaków kajakowych Polski. Rzeka w swoim biegu przepływa przez liczne, malownicze jeziora.
  • M
  • Istotne informacje zaczynające się na literę   M
  • Mamry
  •  jezioro morenowe na Pojezierzu Mazurskim, w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, w woj. warmińsko-mazurskim, w dorzeczu Węgorapy, drugie po Śniardwach pod względem powierzchni w Polsce
  • Mazury Środkowe
  • obejmują Równinę Mazurską, Pojezierze Mrągowskie I Krainę Wielkich Jezior Mazurskich
  • Mazury Zachodnie
  • obejmują Wzgórza Dylewskie ( fragment Garbu Lubawskiego ) oraz południową część Pojezierza Olsztyńskiego ( okolice Miłomłyna, Ostródy, Olsztynka, Nidzicy i Pasymia).
  • N
  • Znaczenie wyrażeń rozpoczynających sie na litere N
  • nenufar
  • Grzybienie białe (Nymphaea alba L.), zwyczajowo nazywane także nenufarem lub lilią wodną – gatunek byliny z rodziny grzybieniowatych (Nymphaeaceae).
  • P
  • Wyrażenia i znaczenia określeń zaczynających się na litere P
  • Pojezierze Mrągowskie
  •  rozciąga się w okolicach Mrągowa na przestrzeni ponad 1830 km2. W pagórkowaty krajobraz wcinają się długie doliny rynnowe, ciągnące się w kierunku południkowym; wypełnione wodą tworzą malownicze jeziora.
  • Prusowie
  • 3500 tysiąca lat temu zastępy jasnowłosych i długogłowych pasterzy i wojowników po kilkuwiekowej wędrówce dotarły do Krainy Wielkich Jezior. Przybysze pochodzili ze stepów południowej Rosji, gdzie mieszkali razem przodkowie Bałtów, Słowian, Greków. Latynów i Celtów.


    Cztery tysiące lat temu wszystkie tamtejsze plemiona wywędrowały ze swej praojczyzny na zachód, południe i południowy wschód. Ocieplenie klimatu które stworzyło wspaniały pejzaż Wielkich Mazurskich Jezior spowodowało u nich wyschnięcie pastwisk i przeludnienie.

    Ta zmiana klimatu musiała być dla nich strasznym przeżyciem, gdyż pozostał po niej trwały ślad w postaci wspólnego słowa susza brzmiącego podobnie we wielu współczesnych językach indoeuropejskich: sukha w hindustani, seheresse we francuskim, zasucha w rosyjskim, sausa w litewskim. Widać ogrom jezior, soczystość łąk nad ich brzegami i wspaniałe ,pełne pożywienia, puszcze zachwyciły przybyłych tu Prusów. Stracili oni chęć do dalszej wędrówki i z koczowników-pasterzy przeobrazili się w osiadłych rolników.

  • R
  • Wyrażenia i znaczenia słów, określeń zaczynających sie na literę R
  • Równina Mazurska
  •  rozciąga się w południowej części Pojezierza na powierzchni ok. 3000 km2.

    Piaszczystą równinę pokrywają rozległe lasy. Przecinają ją szerokie I bagniste doliny z małymi, wolno płynącymi strugami

  • S
  • Znaczenie wyrażeń rozpoczynających się na literę S
  • starowiercy
  • Staroobrzędowcy, starowierzy, starowiercy (ros. старообрядчество– wyznanie powstałe wskutek rozłamu w Rosyjskim Kościele Prawosławnym.
  • Z